Atatürk diyor ki :

"Biz cahil dediğimiz zaman, mektepte okumamış olanları kastetmiyoruz. Kastettiğimiz ilim, hakikati bilmektir. Yoksa okumuş olanlardan en büyük cahiller çıktığı gibi, hiç okumak bilmeyenlerden de hakikati gören gerçek alimler çıkabilir."

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

Türkiye İlk Osmanlı Anayasası (Kanunuesasî) gerçek anlamda meş­rutî bir yapı kuramamış, daha çok, halife-sultanın haklarını halka ve meclise karşı koruma niyetinin bir ifadesi ol­muştu. Önemli yanı, seçkinlerden gelen baskılar sonucu kabul edilen bir anaya­sa ve imparatorluğun da ilk anayasası olmasıydı. Eksik de olsa, insan haklarını topluca ele alması ve parlamento dene­yini başlatması, bir anlam taşıyordu.

Böylece, yönetime katılma ve hukuk devleti olma yolunda bir adım atılmış oldu. Padişahın o güne kadar tek başı­na kullandığı egemenlik yetkilerinin, yasama-yürütme-yargılama işlevleri halin­de bölünmesi ve halkın da temsilcileri eliyle devlet çarkının işlemesine katılma­ya başlaması önemliydi.

Nitekim, Kanunuesasî'nin bütün olumsuz ve aksak yönlerine karşın, ilk Osmanlı parlamentosunun oluşmasıyla başlayan yeni siyasî hayat, Türkiye'de bir parlamentoculuk geleneğinin yer­leşmesi bakımından önemli bir adım oldu. Bu şekilde doğan « parlamento ideali », daha sonraki dönemlerdeki si­yasî uyanışı da beslemiştir. Bunda, yet­kileri Kanunuesasî tarafından hayli sı­nırlandırılmış olan Meclisi Mebusan'ın, meşrutiyete ve parlamentonun hakları­na sahip çıkma gayretinin payı büyük­tür. Zaten ilk parlamentoculuk deneyi­ne son verilmesinin nedenlerinden biri buydu.

Birinci Meşrutiyet'in toplumsal-siyasî alandaki temel sorunu çok-uluslu bir imparatorlukta liberalizm ve parlamentarizm çabalarını sürdürmenin güç­lüğüydü. Daha çok özgürlük ve siyase­te katılım, siyasî birliğin çözülmesine yol açmaz mıydı? Bu çetin sorun, İkinci Meşrutiyet deneyinin gündemindeki ana madde olacaktır.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

GTranslate

trarzh-TWnlenfrdeelitptrues

En Son Yorumlar

Ziyaretçi Sayısı

2478481
BugünBugün1147
DünDün1968
Bu HaftaBu Hafta14111
Bu AyBu Ay48645
Tüm ZamanlarTüm Zamanlar2478481