Almanya, 1871’de kazandığı zaferden sonra Avrupa’da üstünlüğünü ilan etti. Ama II. Wilhelm’in dünyaya açılma politikası çekişmeleri arttıracaktı.
Avrupa’daki, ekonomik ve askerî potansiyelin önemli bölümü, komşu devletlerden gelebilecek gerçek veya hayal ürünü tehlikelere karşı kendilerini korumak için kullanılmıştı. Ülkelerin toprak bütünlüğünü ve güç dengesini koruma kaygısından doğan kutuplaşma,
Fransa, 1871’de uğradığı hezimetin izlerini, dünya çapında ikinci sırada yer alan bir sömürge imparatorluğu kurarak yavaş yavaş siliyordu. Ama Paris-Berlin ilişkileri hiç yumuşamayacaktı. Fransız milliyetçileri, Alsace-Lorraine’in Almanya‘ya verilmesine büyük tepki gösterdiler. Yüzyılın sonunda Almanya’nın politik gücü büyük bir ekonomik patlamayı beraberinde getirdi. II. Wilhelm’in tahta geçişi
Japonya yenilgisinden sonra 1905 Devrimi‘yle sarsılan Rus Çarlığı, Balkanlar’daki Slavları koruma politikasını tekrar gündeme getirdi. Bu durum Avusturya-Macaristan İmparatorluğu‘nun Ege Denizi’ne yönelik emelleriyle çelişiyordu. Bir tarafta Fransa ve Rusya, diğer tarafta Avusturya-Macaristan ve Almanya‘yı karşı karşıya getiren ekonomik çıkar çatışması, bu durumun daha da karmaşık hal almasına yol açtı.
Avusturya veliahtı Franz Ferdinand 28 haziran 1914’te Saraybosna’yı ziyareti sırasında, Princip adlı Sırp öğrenci tarafından kurşunlandı. Gerçekte Belgrad hükümetinin bu saldırıda sorumluluğu yoktu, ama Viyana olayı, Sırbistan konusunu kesin çözüme kavuşturmak için bir bahane sağladı. Ne var ki Avusturya-Macaristan hükümetinin, Berlin’in onayı ve destek sözü olmadan Sırbistan’ı politik bir güç olarak ortadan kaldırması imkânsızdı.
Avusturya’nın 1914 yılı Temmuz ayında Sırbistan’a savaş ilanı, olayların gidişini beklenmedik biçimde değiştirdi. İki hafta geçmeden Balkanlar’daki bunalım genel bir çatışmaya dönüştü.
Aslında tarafların taşıdıkları sorumluluk, geniş ölçüde paylaşılmıştı. Almanya’nın, gücünü artırmak isteyen iş çevrelerince beslenen emperyalist eğilimi savaşın başlamasında rol oynadı.
