1878’de Kanuniesasİ’yi askıya alan II.Abdülhamid, bu tarihten 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanına kadar bütün yetkileri kendisinde toplamış olarak saltanat sürdü. Osmanlı ülkesi İkinci Meşrutiyet’e kadar (1908) Abdülhamid’in baskıcı ve karanlık rejimi altında yönetildi. Başta Midhat Paşa olmak üzere, meşrutiyetçiler şu veya bu yolla saf dışı bırakıldı.
İkinci Meşrutiyet aşağıdan yukarıya doğru gelen ve oldukça geniş tabana oturan bir özgürlük hareketidir. Bu özelliğiyle egemenliği, kaynağı ve kullanılışı bakımından hükümdara ait bir yetki sayan monarşik egemenlik anlayışını teoride ve pratikte temelinden sarsmıştır: egemenlik yetkilerinin padişah ile milletin temsilcileri arasında paylaşılması, parlamentolu düzene geçiş, kuvvetler ayrılığı ilkesinin kabulü, yasama ve yürütme yetkilerinin padişahtan koparak bağımsız ve demokratik organların eline geçmesi, bakanlar kurulunun sadece meclise karşı sorumlu hale gelişi gibi.
İlk Osmanlı Anayasası (Kanunuesasî) gerçek anlamda meşrutî bir yapı kuramamış, daha çok, halife-sultanın haklarını halka ve meclise karşı koruma niyetinin bir ifadesi olmuştu. Önemli yanı, seçkinlerden gelen baskılar sonucu kabul edilen bir anayasa ve imparatorluğun da ilk anayasası olmasıydı. Eksik de olsa, insan haklarını topluca ele alması ve parlamento deneyini başlatması, bir anlam taşıyordu.
Ekonomik ve sosyal sorunlara eklenen siyasi istikrarsızlıklar, dış müdahaleler ve nihayet 1870’ten sonra yeniden beliren keyfi ve baskıcı yönetim, anayasacı veya meşrutiyetçi bir akımın doğuşuna zemin hazırladı.
